Sztuka ludowa

Rzeźba

komentarze: 0

Twórczość plastyczna w Wielkopolsce swój najwybitniejszy wyraz osiągnęła w figuralnej rzeźbie na przydrożnych krzyżach, słupach i w kapliczkach. W połowie XIX w. nastąpiła tendencja masowego fundowania przez chłopów krzyży i kaplic przydrożnych. Miały one nie tylko charakter kulturowy, religijny, ale były także pomnikami upamiętniającymi dobrodziejstwo ziemi, stanowiły widomą oznakę istnienia poszczególnych rodzin chłopskich, o czym mówiły okolicznościowe tablice. Postacie świętych patronów miały określone zadania opiekuńcze nad gospodarstwem, czy też bezpieczeństwem i zdrowiem rodziny oraz wszystkich mieszkańców danej okolicy. To masowe fundowanie kapliczek i krzyży sprzyjało rozwojowi miejscowych talentów rzeźbiarskich. Zamówienia w tej dziedzinie przyjmowali najczęściej stolarze, cieśle, snycerze lub tzw. mistrzowie od wszystkiego. Realizując poszczególne dzieła stawali się znanymi w całej okolicy artystami. Ich życie zamieniało się w wieczną wędrówkę od wsi do wsi, gdzie pozostawiali swojego rodzaju pomniki, charakterystyczne w wielkopolskim krajobrazie.

Najstarsze kapliczki przydrożne na tym terenie pochodzą z XVII i XVIII w. i były wykonywane na zlecenie właściciela wsi. Bardzo często przybierały one formę słupów kapliczkowych, gdzie umieszczone były postacie świętych patronów stojących w specjalnie wyciętych niszach lub na konsolach. Na samym szczycie stawiano rzeźbę główną, którą była najczęściej postać Chrystusa Frasobliwego.

W krajobrazie południowej Wielkopolski zwracają uwagę także wysokie monumentalne krzyże przydrożne Pawła Brylińskiego z realistycznymi  przedstawieniami Chrystusa Ukrzyżowanego w otoczeniu postaci biblijnych. Znajdziemy tam postacie Matki Boskiej Bolesnej, Adama i Ewę, Marię Magdalenę. Wypracował on swój własny styl zgodny z barokowym kanonem warsztatowym oraz programem przedstawień ikonograficznych. Jego sugestywne, pełne ekspresji rzeźby na krzyżach i w kapliczkach przydrożnych można podziwiać jeszcze w kilkunastu wsiach i miasteczkach południowej Wielkopolski np. w Mikstacie czy w Grabowie nad Prosną, w Odolanowie, w Droszewie na cmentarzu, w Kani i Nabyszycach, słup z Chrystusem Frasobliwym w Chotowie.

W uznaniu wyjątkowości rzeźby Pawła Brylińskiego wytyczono w południowej Wielkopolsce szlak prezentujący jego dzieła.

Do najwybitniejszych twórców ludowych działających w Wielkopolsce oprócz Pawła Brylińskiego należeli Walenty z Grabonoga (1740-1812) tworzący w okolicach Gostynia, Franciszek Nowak z Raszew (1810-1894) oraz niemal nam współcześni Andrzej Majchrzak z Karchowa k. Leszna (1864-1953) i Jan Kozica z Mikorzyna (1874-1958)

Galeria artykułu

Komentarze (0)

Dodaj komentarz

Do wiadomości redakcji (nie będzie publikowany)

Kod z obrazka:

Partnerzy

  • Radio Merkury
  • Głos Wielkopolski
  • Nasze miasto