Elektyzm, secesja, modernizm

Eklektyzm

dział: Architektura
komentarze: 0


Zabudowania folwarczne
Wiek XIX to również okres wykształcenia się parków pałacowych i dworskich w takiej formie, w jakiej znamy je dziś.
Style historyczne stosowano także do mniej reprezentacyjnych budowli. O ile barokowych czy klasycystycznych zabudowań folwarcznych mamy bardzo niewiele, to z XIX w, gdy powszechnie stosowane wcześniej drewno zastąpiły cegły, zachowało się wiele ciekawych obiektów. Często spotyka się zabudowania gospodarcze wzniesione w stylowych formach, które mimo intensywnej eksploatacji jeszcze dziś zadziwiają zastosowanymi rozwiązaniami. Stary spichlerz w Brzóstkowie (powiat jarociński) ok. 1830 r. otrzymał neogotycką dekorację w stylu dawnych budowli obronnych (narożne baszty z krenelażem, okienka-strzelnice). Seweryn Mielżyński zaprojektował w połowie XIX w. dla swoich dóbr eklektyczne czworaki; osiem z nich stoi w Bugaju, jeden w Kębłowie i dwa w Kozubcu (wszystkie wsie w powiecie wrzesińskim), a jeszcze jeden w odległych Woźnikach w powiecie grodziskim (Mielżyński może więc uchodzić za prekursora stosowania projektów typowych). Spichrz-stajnia-wozownia w Smogorzewie w powiecie gostyńskim (2 połowa XIX w.) budzi zdumienie wieloma ozdobami zastosowanymi w tak niedużej budowli.

Nierzadko do budowy obiektów folwarcznych wykorzystywano też kamienie (zastosowanie materiałów miejscowych stanowiło przecież oszczędność), co często dawało również interesujące efekty estetyczne. Można tu wymienić spichrz w Prusimiu w powiecie międzychodzkim (ok. 1850 r.), czy gorzelnie w Zakrzewie w powiecie gnieźnieńskim (1864 r.) i w Próchnowie w powiecie chodzieskim (koniec XIX w.). Wewnątrz obiektów folwarcznych nierzadko zachowały się do dziś żeliwne podpory i stropy na żelaznych dźwigarach – pamiątka z czasów, gdy ten materiał wchodził do powszechnego użytku w budownictwie.

W miarę rozwoju gospodarki rolnej wznoszono coraz większe kompleksy zabudowań folwarcznych, często bardzo funkcjonalnie rozmieszczone wokół centralnego placu (podwórza) – jednego czy w miarę rozwoju gospodarstwa nawet dwóch (jak w Parzęczewie w powiecie grodziskim czy Żelazkowie w powiecie kaliskim). Najbardziej interesujące zespoły folwarczne zachowały się w Wąsowie w powiecie nowotomyskim (1898-1910) i w Taczanowie w powiecie pleszewskim (1853-64). W drugiej z wymienionych wsi obejrzeć też można interesującą kaplicę grobową Taczanowskich, wzniesioną w 1861 r. w formach neogotyckich.

Galeria artykułu

Komentarze (0)

Dodaj komentarz

Do wiadomości redakcji (nie będzie publikowany)

Kod z obrazka:

Partnerzy

  • Radio Poznań
  • Głos Wielkopolski
  • Nasze miasto