Katalog obiektów

Cmentarz żydowski w Kożminie Wielkopolskim

komentarze: 0


Obrzędy i obyczaje żydowskie związane ze śmiercią.

            „Aby wspomniał Bóg duszę, która udała się na wieczną wędrówkę”, w tradycji żydowskiej istniał rytuał związany ze śmiercią człowieka.

Ostatnią modlitwą za konającego  jest Szma Israel „słuchaj  Izraelu, Pan Bóg nasz jest jedynym Bogiem”. Jeśli konający nie jest w stanie mówić, modlitwę odmawiają za niego bliscy.
U łoża zmarłego pojawiają się członkowie Chewra  Kadisza - Świętego Bractwa Ostatniej Posługi zapewniające godziwy pogrzeb, zgodny z rytuałem religijnym.
Zmarli  traktowani są ze szczególną troską, ponieważ  życie ziemskie jest tylko chwilą, dusza ludzka  wchodzi do wieczności dopiero po pogrzebaniu ciała.
Po rytualnym obmyciu ciała, zmarłego zawijano w lniany  całun. Czynności te wykonuje się  w specjalnym budynku, zwanym  Bet Tahara, czyli  ‘’dom oczyszczenia’’. Zwłoki powinny być pogrzebane w bezpośrednim kontakcie  z ziemią lub w prostej trumnie z otworami, zbitej  bez użycia gwoździ.
Oczy zmarłego przykrywa się skorupkami.
Do trumny wkłada się także sztuczne szczęki, protezy, skrzepy krwi, bandaże i plastry zdjęte z ciała, a także  obcięte paznokcie. Raz zamknięta trumna nie powinna być ponownie otwierana. Osoby dokonujące oczyszczenia zmarłego u stóp trumny zapalają świecę i odmawiają modlitwę. Trumnę przenosi się do miejsca czuwania i pozostawia pod opieką żałobnika.
Do napotkanego konduktu żałobnego należy się  przyłączyć. Kobiety i mężczyźni kroczą oddzielnie.

Ciało zmarłego grzebane jest w pozycji poziomej,  w nie obudowanym grobie. Zmarły  spoczywa  z twarzą  zwróconą na wschód tak, aby w chwili nadejścia Sądu Ostatecznego kierował się ku Jerozolimie. Nad zasypaną mogiłą modlitwę  Kadisz odmawia syn lub krewny w obecności przynajmniej 10 mężczyzn. ’’Niech dusza jego związana będzie w węzeł życia’’, to słowa kończące modlitwę nad mogiłą. Pogrzeb  powinien być skromny, ponieważ wszyscy jesteśmy równi wobec śmierci.
Żydzi nie uznają kremacji zwłok ,nie pozostawiają tez  ciał na pożarcie dzikich zwierząt – takie haniebne pogrzeby należą się tylko wrogom.
Tradycja nie dopuszcza na pogrzebach kwiatów, ponieważ  to co służy żywym nie może należeć do zmarłych.
Dawniej miejsce pochowania zwłok oznaczano tylko bielonym kamieniem, dopiero od II w.n.e. oznaczano je imieniem zmarłego.
Rabbi Szymon  Ben Gamaliet  powiedział: „Nie  wznosi się  grobowców dla pobożnych, bo ich słowa są ich pomnikiem’’.
Stypa odbywa się w domu, podaje się soczewicę, jaja i wino – kielich pociechy.

Żałoba  - ścisła  trwa 7 dni. W tym czasie  najstarszy syn powinien  pozostawać w domu, nie pracować, nie należy jeść potraw mięsnych, nosić skórzanego obuwia, pić wina, nie obcować seksualnie. Żałoba powinna trwać 12 miesięcy, ale za dobrego człowieka tylko 11 miesięcy ,a przecież  każdy człowiek chce pozostać w pamięci  jako dobry.
Według tradycji żydowskiej  człowiek nie umarł, lecz przebywa w świecie prawdy, dlatego cmentarze  nazywano  „Domem  Wieczności”, ‘’ Domem  Mogił”,  ”Miejscem Świętym”, „Dobrym Miejscem”.  W tradycji żydowskiej pamięć  zmarłego czci się  w dniu rocznicy śmierci. Podczas tego święta  przez całą dobę pali się świece w domu i w synagodze, odwiedza się grób zmarłego oraz uczestniczy się w nabożeństwie, podczas którego odmawia się Kadisz. Przeznacza  się też pieniądze na cele dobroczynne.

Pogrzeb odbywa się  możliwie szybko, nawet w ciągu doby od chwili  zgonu. W przeszłości  Żydzi  żyli na pustyni, gorący  klimat  nie pozwalał  na  przetrzymywanie zwłok. Jeśli jednak pogrzeb miałby się odbyć  w czasie święta, pochówek odkłada się do następnego dnia.
Na  cmentarzach zakopywano także wyposażenie synagog , na przykład zniszczone zwoje Tory, czy inne przedmioty  nie nadające się do dalszego użytku . Po zebraniu większej ilości starych ksiąg, grzebie się je na  cmentarzu  z szacunkiem należnym zmarłym. Cmentarze są miejscem  świętym, ale rytualnie  nieczystym, dlatego  kapłani  nie mają tam wstępu. Zakaz ten nie dotyczy pogrzebu ich bliskich. Grób żydowski  nie może  być ponownie  wykorzystany , nie istnieje też pojęcie likwidacji cmentarza.
Na cmentarzu nie wolno spożywać  jedzenia, pić , wnosić  Tory, ani wykonywać czynności  niedostępnych  dla umarłego. Nie wolno wypasać  zwierząt, ani  wykaszać  trawy. Charakterystyczny jest  podział  cmentarza na część  męską, żeńską i dziecięcą. W pobliżu głównego wejścia często chowano  rabinów, cadyków  oraz osoby zasłużone .

Zgodnie z zasadami religii mojżeszowej na nagrobkach (macewach) nie umieszczano fotografii,  ani  wizerunków zmarłego oraz daty urodzenia. Na  starszych macewach nie ma  nazwiska zmarłego , a jedynie imiona zmarłych oraz imiona ojców  ich ojców. Dopiero w okresie zaborów władze  nakazały  przyjmowanie nazwisk.  Oprócz macew prostych na cmentarzu koźmińskim znajdują się także wyjątki o ciekawej i niepowtarzalnej formie. Przykładem jest  nagrobek w formie złamanej kolumny oraz para macew w kształcie stylizowanych sarkofagów.

          
Adres:           
Cmentarz mieści się przy ul. Wierzbowej. Przy wjeździe z kierunku Jarocina należy skręcić w lewo w ul. Floriańską. Po przejechaniu kilkudziesięciu metrów skręcamy w lewo w ul. Wierzbową i jedziemy do końca drogi – gdzie przy samym cmentarzu znajduje się parking.
 

Więcej:
Monografia Koźmina Wielkopolskiego i okolic – Praca zbiorowa pod redakcją Michała Pietrowskiego i  Andrzeja Wędzkiego  cz. III Żydzi w Koźminie
Żydzi – Andrzej Zbikowski, Wydawnictwo Dolnośląskie, Wrocław 1997 r.
Księga świąt  i obyczajów  żydowskich - Mieczysław Siemieński
Żydzi Polscy  - Dzieje i kultura Praca zbiorowa Jerzy Tomaszewski, Marian Fuks, Zygmunt Hoffman, Maurycy Horn.

 

 

 

Strony: 1 2 3 4

Mapa obiektu

Komentarze (0)

Dodaj komentarz

Do wiadomości redakcji (nie będzie publikowany)

Kod z obrazka:

Partnerzy

  • Radio Poznań
  • Głos Wielkopolski
  • Nasze miasto
  • Koleje Wielkopolskie