Katalog obiektów

Pałac w Wieleniu

dział: Turystyka
komentarze: 2 (zobacz)

WIELEŃ

Miasto położone nad Notecią w powiecie czarnkowsko-trzcianeckim, około 29 km na zachód od Czarnkowa.

Dawny gród kasztelański nad Notecią (obecnie powiat czarnkowsko-trzcianecki), wzmiankowany był w przekazach od XII w., choć osadnictwa istniało tu znacznie wcześniej.

Już w XIV lub XV w. istniał w Wieleniu zamek położony na wyspie w rozlewiskach Noteci. Była to obronna budowla otoczona umocnieniami ziemnymi i kamienno-ceglanymi murami, obiegającymi czworoboczny dziedziniec z kolistą basztą w południowo-wschodnim narożu oraz budynkiem mieszkalnym od północy. W połowie XVII w. zamek był już zrujnowany.

Na początku XVIII w. właścicielem dóbr był Jan Kazimierz Sapieha herbu Lis, (wniosła mu je w posagu żona, Ludwika z Opalińskich). Po jego śmierci w 1730 r. odziedziczył je syn Piotr, wojewoda smoleński, ożeniony z Joanną Sułkowską herbu Sulima z Rydzyny, który około 1749-1750 r. podjął budowę nowej rezydencji. Wzniesiono ją przypuszczalnie w miejscu zrujnowanej średniowiecznej budowli, być może częściowo wykorzystując jej mury i fundamenty. Nawiązywać mogła w jakiś sposób do dawnego kształtu twierdzy, lecz czworoboczny, czteroskrzydłowy budynek z wewnętrznym dziedzińcem jest odniesieniem do rezydencji rydzyńskiej, rodzinnego domu Joanny z Sułkowskich. Autorstwo projektów przypisuje się Karolowi Martinowi Frantzowi, nadwornemu architektowi Sułkowskich.

Jednocześnie z budową rezydencji zaprojektowane zostało i rozplanowane rozległe barokowe założenie parkowe w typie ogrodów francuskich. W osi pałacu znajdował się kanał, tzw. aleja wodna, równolegle do niego dwie aleje, wzdłuż których ustawione były liczne kamienne rzeźby na postumentach – ich fragmenty zachowały się do naszych czasów.

Budowla nie została nigdy całkowicie wykończona. W 1771 r., po śmierci Piotra Sapiehy, prace były zakończone tylko w dwóch skrzydłach.

W 1789 r. Joanna z Opalińskich Sapieżyna sprzedała posiadłość w Wieleniu Fryderykowi von Blankensee, dygnitarzowi dworu króla pruskiego. W czasie przeprowadzonych z jego inicjatywy prac przy rezydencji rozebrano niedokończone i zniszczone skrzydła zamku, pozostawiając budowlę zbliżoną w rzucie do litery „L”. W zachowanych dwóch skrzydłach dachy mansardowe zastąpiono niższymi, czterospadowymi.

W 1855 r. dobra przeszły w ręce rodziny von Schulenberg i były w nich do 1945 r.
Zniszczony w czasie wojny i wyremontowany w ostatnich czasach pałac w Wieleniu jest już jedynie fragmentem dawnego zamku Sapiehów, z którego przetrwało tylko  zachodnie skrzydło. Założony był na rzucie wydłużonego prostokąta, o trójkondygnacyjnej bryle z płaskimi, pozornymi ryzalitami, akcentującymi trójosiowe partie środkowe oraz boczne elewacji frontowej i tylnej, nakryty czterospadowym dachem.

Elewacje zachowały niezwykle szlachetne detale dekoracji architektonicznej. Wykonano ją w formie linearnie i płasko opracowanych pilastrów wspartych na wysokim, boniowanym cokole (obejmującym partię przyziemia) i sięgających profilowanego fryzu i gzymsu. Pilastry wyznaczają rytm osi prostokątnych otworów okiennych ujętych w uszakowe obramienia z kluczem. Trójosiowy ryzalit środkowy elewacji frontowej, zwróconej ku wschodowi, wydzielony – podobnie jak pozostałe – niewielkim uskokiem muru, zwieńczony został trójkątnym naczółkiem, w którym umieszczony jest herb Schulenbergów.
 
Obecnie obiekt nie jest przeznaczony do zwiedzania

Komentarze (2)

al

2015-08-18 | 07:17

Ciekawe.

Bolesław Jurkowsk

2014-02-10 | 08:52

Remont pałacu doprowadzający ruinę do stanu surowego zamkniętego wykonany był na koszt państwa przez Biuro Konserwacji Zabytków.

Dodaj komentarz

Do wiadomości redakcji (nie będzie publikowany)

Kod z obrazka:

Partnerzy

  • Radio Poznań
  • Głos Wielkopolski
  • Nasze miasto
  • Koleje Wielkopolskie